http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/417 2026-04-10T09:51:03Z 2026-04-10T09:51:03Z Əliyev, Dadaş Abaslı, Könül Məmmədov, Rza Məhərrəmov, Qoşqar http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/476 2025-03-05T09:11:22Z

Direktorun əl kitabı : Məktəbin idarə olunması Əliyev, Dadaş; Abaslı, Könül; Məmmədov, Rza; Məhərrəmov, Qoşqar Bu kitab Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin “Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə qrant müsabiqəsi” çərçivəsində həyata keçirilən layihə əsasında hazırlanmışdır. Təhsil Nazirliyi nəşrin məzmununa görə məsuliyyət daşımır. Layihənin qalibi Azərbaycan Britaniya Kollecinin müəllimi Qoşqar Məhərrəmovdur. Kitabın həmmüəllifləri Dadaş Əliyev, Könül Abaslı, Rza Məmmədov və Qoşqar Məhərrəmovdur. Kitabın elmi redaktoru Qoşqar Məhərrəmovdur. Direktorun əl kitabında təhsilin idarə olunması, məktəbin idarə olunması və liderlik, məktəb mədəniyyəti, məktəbdə ünsiyyət, məktəbdə tədrisin təşkili, məktəb sənədləşməsi, məktəbdə strateji planlaşdırma, məktəbdə təşkilati davranış, dəyər yaradan məktəblər kimi mövzular əhatə olunmuşdur. Bu kitabın məqsədi məktəb direktorlarının gündəlik fəaliyyətlərini təkmilləşdirmək, məktəb praktikalarının səmərəsini artırmaq, onların bir lider olaraq şəxsi və peşəkar inkişafına töhfə verməkdir. “Direktorun əl kitabı”nı eyni adlı saytda pdf formatında əldə edə bilərsiniz. Həmin sayta yüklənən videolarla fəsillərin qısa xülasəsi ilə tanış ola bilərsiniz. Müasir dövrün və gələcəyin direktorlarının bələdçi kitabı olmaq diləyi ilə...

Quliyeva, Səidə Abbasova, Fatma Baxşəliyev, Elburus Zakirova, Nigar http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/475 2025-04-07T10:22:03Z

Metodbirləşmənin iş jurnalı : Fənn birləşmələrinin əsas vəzifələri Quliyeva, Səidə; Abbasova, Fatma; Baxşəliyev, Elburus; Zakirova, Nigar Fənn birləşmələrinin məktəblərdə fəaliyyətinin məzmununu aşağıdakı məsələlər təşkil edir: 1. Məktəbdə pedoqoji işçilərin təhsil məsələləri üzrə normativ metodiki sənədləşmənin öyrənilməsi, ümumitəhsilin ayrı-ayrı səviyyələri üzrə təlim nəticələri və səviyyələri üzrə, hər bir fənnin məzmun standartların öyrənilməsi üzrə pedaqoji işçilərin fəaliyyə tinin təşkili 2. Pedaqoji prosesdə fəaliyyətin planlaşdırılması və təhlilində, müəllimlərin peşakarlığı və özünü təkmilləşdirmə nəzərə alınmalıdır. MB-nın illik fəaliyət planı tərtib edilərkən məktəbin “İllik Fəaliyyət Planı” əsasında tərtib olunmalıdır. 3. Təlim-tərbiyə fəaliyyətinin təşkili məzmunu, metodları və forması məsələləri üzrə tövsiyələr işlənib hazırlanması, fənlər üzrə tədris fəaliyyətinin təhlili əsasında təlim tərbiyə işinin təşkilinin effektivliyi artırılmalı və həmçinin fənn müəllimlərinin pedaqoji fəaliyyəti həyata keçirərkən qarşıya çıxan çətinliklərin diaqnostikası və müəllim pedaqoji tələbatlarının təhlili əsasında peşəkarlığının inkişafı formasının seçimi, fənn tədrisinin vəziyyəti təhlilinin aparılması 4. İstedadlı və bacarıqlı şagirdlərə dəstəyin təşkili (olimpiada, konfranslar, intelektual yaradıcılıq məşğələlər) məktəbdənkənar təhsilə cəlb olunan şagirdlərlə tanışlıq, elmi pedaqoji fəaliyyət əsas istiqamətlər və aktiv formaların işlənib hazırlanması 5. Pedaqoji təcrübələrin öyrənilməsi, birləşdirilməsi, təbliği, aktual təcrübələrin, məlumatlar bankının yaratmaq, fənn üzrə müxtəlif müəlliflərin metodik işləmələri ilə tanış olmaq fənnin tədris metodlarının təhlili 6. Özünütəhlil və əldə olunmuş nəticələrin təhlili ilə müəyyən tematika üzrə dərslərin qarşılıqlı dinlənilməsi, fənn üzrə innovasiya və ekspermental iş 7. Müəllimlərin peşəkar özünütədris haqqında hesabatların, peşəkarlığının artırılması, ixtisasartırmada iştirakı, özünüinkişaf haqqında hesabatların dinlənilməsinin aparılması 8. Dövrü olaraq fənn həftələrinin təşkili və aparılması, fənn olimpiadalarının, müsabiqələr, baxışların birinci mərhələsinin təşkili və aparılması 9. Fənn üzrə “Ümumi təhsilin Dövlət Standartları və Kurikulumlar” əsasında proqramların yerinə yetirilmə vəziyyəti və nəticələrin qiymətləndirilməsinə dair tələblərin işlənməsi 10. Bütövlükdə və hər bir pedaqoqun ayrı-ayrılıqda təcrübəsi MB-nın ümumi təcrübəsində birləşdirilməsi və materialların hazırlanması 11. Tədris ilinin sonunda kurikulum üzrə qiymətləndirmə aparılması təşkil etmək.

İbadov, Elçin Ağayeva, Hüzürə İsmayılova, Nailə Mikayılova, Ülviyyə Kazımzadə, Elmina Şərəfxanova, Lamiyə Kərimova, Yuliya İsayeva, Raziyə http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/470 2022-10-19T13:11:42Z

Təhsil Lüğəti İbadov, Elçin; Ağayeva, Hüzürə; İsmayılova, Nailə; Mikayılova, Ülviyyə; Kazımzadə, Elmina; Şərəfxanova, Lamiyə; Kərimova, Yuliya; İsayeva, Raziyə Hörmətli Oxucu! Globallaşma nəticəsində milli təhsilimizin beynəlxalq sistemə inteqrasiya etməsi dilimizin yeni təhsil terminləri ilə zənginləşməsinə səbəb olur. Sizlərə təqdim olunmuş “Təhsil lüğəti”ndə son illər təhsil sahəsində istifadə edilən, lakin Azərbaycan dilinin leksikasında hələ tam sabitləşməmiş bir sıra yeni termin və anlayışların izahı verilir. Müasir milli təhsil prosesində istifadə edilən termin və anlayışların tərcüməsi və izahı verilən bu lüğət təkcə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olanlar üçün deyil, həm də cəmiyyətin ən aktual problemlərindən biri olan təhsilə maraq göstərən ictimaiyyətin müxtəlif təbəqələri üçün nəzərdə tutulub. “Təhsil lüğəti” pedaqoqlar, valideynlər, tədqiqatçılar, jurnalistlər, bir sözlə, təhsil sahəsindəki yeniliklərə maraq göstərən bütün oxucular üçün nəzərdə tutulmuşdur. İnanırıq ki, bu lüğət təhsil sahəsindəki müzakirələr, məlumatlandırma kampaniyaları zamanı tərəflər arasında səmərəli ünsiyyətin təmin edilməsi baxımından da faydalı olacaq.

Fərədov, Tahir Balayeva, Ayşəm http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/419 2025-04-07T09:51:01Z

İnklüziv təhsilə dair ümumi anlayış, pedaqoji kadrların peşəkar hazırlığı və mövcud resurslar haqqında sosial tədqiqat : Analitik hesabat Fərədov, Tahir; Balayeva, Ayşəm Son illərdə Azərbaycanda inklüziv təhsilin tətbiqi məsələlərinə dövlət orqanları və qeyri-hökumət təşkilatları tərəfindən xüsusi diqqət yetirilmişdir. Bu problemin hədsiz əhəmiyyəti və vacibliyi tədris prosesi ilə əhatə olunmayan və sosial həyatda iştirak etməyən çox sayda uşağın mövcudluğu ilə bağlıdır. Statistik məlumatlara görə hazırda Azərbaycanda 65482 əlilliyi olan uşaq var. Əlilliyi olan uşaqlar əsasən xüsusi məktəblərdə, xüsusi internat məktəblərində və ya evdə təhsilə cəlb olunmuşdurlar. Digər tərəfdən, əlilliyi olan uşaqlar üçün nəzərdə tutulan mövcud təhsil təminatından istifadə imkanları bütün ölkəni əhatə etmir. Buna görə əlilliyi olan uşaqların, onların fiziki, psixi, intellektual və digər xüsusiyyətlərindən asılı olmayaraq, onların öz həmyaşıdları ilə məktəbdə eyni sinifdə təhsilə cəlb olunmasının təmin edilməsi çox vacibdir. Əlilliyi olan uşaqların digər hüquqları ilə yanaşı, təhsil hüququnun qorunması və dəstəklənməsi bir sıra beynəlxalq sənədlərdə də öz əksini tapmışdır. Məsələn, 2006-cı il dekabrın 13-də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi tərəfindən qəbul edilmiş “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında” Konvensiya əlilliyi olan şəxslərin təhsil hüquqlarının bir çox tərəflərini əhatə edir və inklüziv təhsilin hər kəs üçün ən yaxşı təhsil mühiti olduğunu təşviq edir. Vətəndaşların Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında təsbit olunmuş təhsil hüquqlarını təmin etmək məqsədi ilə “Təhsil haqqında” və “Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin təhsili (xüsusi təhsil) haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunları qəbul edilmişdir. Eyni zamanda, “Əlilliyin və uşaqların sağlamlıq imkanları məhdudluğunun qarşısının alınması, əlillərin və sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların reabilitasiyası və sosial müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin təhsili və peşə hazırlığı ilə bağlı məsələlər öz əksini tapmışdır. Ölkəmizdə inklüziv təhsilin tətbiqi ilə bağlı 2004-cü ildən başlayaraq təşəbbüslər olmuşdur. Əlilliyi olan uşaqların təhsilinin təşkili ilə əlaqədar 2005-2009-cu illər üçün inkişaf proqramı çərçivəsində inklüziv təhsilin təşkili ilə bağlı 3 pilot layihənin icrasına başlanılmışdır. “İbtidai təhsil səviyyəsi üzrə inklüziv təhsilin tətbiqi” layihəsi üzrə pilot məktəblərin müəyyən edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirinin əmri əsasında 4 pilot ümumi orta təhsil müəssisəsində İT tətbiq edilir. Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların digər uşaqlarla birgə təhsilə (inklüziv təhsilə) cəlb olunması üçün “2018-2024-cü illərdə Azərbaycan Respublikasında sağlamlıq imkanları məhdud şəxslər üçün inklüziv təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Proqramı”nın həyata keçirilməsi zəruridir. Dövlət Proqramının məqsədi sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin təhsil hüququnu təhsilin bütün pillələri üzrə digər şəxslərlə bərabər səviyyədə təmin etməkdən və onların təhsili üçün maneəsiz mühit yaratmaqdan ibarətdir. Eyni zamanda vurğulamaq lazımdır ki, inklüziv təhsil sahəsində layihələrin, fəalliyətlərin səmərəli, effektiv idarə edilməsi və optimal şəkildə həyata keçirilməsi üçün faktiki vəziyyətin, müxtəlif peşəkar kateqoriyalarının, sosial qrupların nümayəndələrinin fikirlərini və qiymətləndirmələrini aydın şəkildə bilmək və başa düşmək lazımdır. Bunları nəzərə alaraq, bu məqsədə çatmaq üçün ölkədə əlilliyi olan uşaqların təhsilə cəlb edilməsini, həmçinin keyfiyyətli təhsillə əhatə olunmasını təmin etmək, mövcud maneələri və çətinlikəri, həmçinin mövcud resursların müəyyən edilməsi məqsədilə “Regional İnkişaf” İctimai Birliyi tərəfindən “Müəllimlərin inklüziv təhsil sahəsində bacarıqlarının artırılması” layihəsi çərçivəsində Bakı şəhərində, Şamaxı, Quba, Ağcabədi, Şəki və Cəlilabad rayonlarında ehtiyacların qiymətləndirilməsi məqsədilə hərtərəfli sosioloji tədqiqat aparılmışdır.

Əliyev, Mayis Tağıyeva, Leyla Süleymanov, Fərid http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/418 2025-04-07T09:43:21Z

İnkluziv Təhsil : (Məlumat kitabçası) Əliyev, Mayis; Tağıyeva, Leyla; Süleymanov, Fərid Məlumat kitabçası Avropa İttifaqının maliyyə dəstəyi ilə “Müəllimlərin inklüziv təhsil sahəsində bacarıqlarının artırılması” layihəsi çərçivəsində Heydər Əliyev Fondunun təsis etdiyi “Regional İnkişaf” İctimai Birliyi tərəfindən nəşr olunub. Layihənin əsas məqsədi Bakı şəhəri, Quba, Şəki, Cəlilabad, Ağcabədi və Şamaxı rayonlarında inklüziv təhsil üçün müəllimlərin tədris imkanlarının və idarəetmənin, habelə pedaqoji resursların və siyasətin təkmilləşdirilməsindən ibarətdir. Layihənin xüsusi məqsədlərini aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar: 1. Pedaqoji kadr hazırlığının təhsil proqramı, dərsliklər və tədris materiallarını təkmilləşdirmək və modernləşdirmək; 2. İbtidai sinif müəllimlərinin, əlilliyi olan uşaqlara dəstək olan digər mütəxəssislərin bilik və bacarıqlarını təkmilləşdirmək; 3. İbtidai sinif müəllimləri və digər mütəxəssisləri resurslarla təmin etmək; 4. İnklüziv təhsil sistemi üçün lazımi şərait yaratmaq, normativ baza və siyasəti təkmilləşdirmək. Məlumdur ki, təhsil sosial proseslərə təsir göstərən mühüm faktor olmaqla, şəxsiyyəti şərtləndirən keyfiyyət və dəyərlərin formalaşmasına xidmət edir. Demokratik təhsil cəmiyyətin bütün üzvlərinin - istər sağlam, istərsə də əlilliyi olan insanların bərabər təhsil alma hüquqlarını təmin edir. Bu, cəmiyyətdə sosial bərabərliyin qorunmasına şərait yaratmış olar. Belə bir imkanı isə yalnız inklüziv təhsil yarada bilər. İnklüziv təhsil dedikdə, xüsusi təhsil ehtiyacları və digər səbəblərdən yaranan maneələrə baxmayaraq, bütün uşaqların onlara yaxın ərazidə yerləşən ümumtəhsil məktəblərində, yaş kateqoriyasına uyğun olan siniflərdə keyfiyyətli təhsilə cəlb edilməsi və təlimdə nailiyyət əldə etmələri üçün onlara lazımi dəstəyin göstərilməsi nəzərdə tutulur. İnklüziv təhsil xüsusi təhsil ehtiyacı olan uşaqların öz potensiallarına nail olma imkanını dəstəkləyir, xüsusi təhsil ehtiyacı olan uşaqlarda özünəinamı artırır və digər tipik inkişaf edən uşaqlarla bərabərhüquqlu edir. Müasir dövrümüz xüsusi təhsil ehtiyacı olan şəxslərin və onların qanuni himayəçilərinin təhsil ehtiyacları barədə ictimai məlumatlılığının artırılmasını, onların Azərbaycan Respublikasının təhsil qanunvericiliyi və beynəlxalq konvensiyalarda əks olunmuş təhsil hüquqları barədə təlimatlandırmağı zəruri edir. Kitabçada inklüziv təhsil anlayışı, inkişaf mərhələləri, prinsipləri, xüsusiyyətləri, Azərbaycanda əlilliyi olan şəxslərin təhsili sahəsində mövcud vəziyyət, inklüziv təhsilin qanunvericilik əsasları, “2018–2024-cü illərdə Azərbaycan Respublikasında sağlamlıq imkanları məhdud şəxslər üçün inklüziv təhsilin inkişafı üzrə” Dövlət Proqramı, eləcə də beynəlxalq təcrübə haqqında geniş məlumatlar əks olunmuşdur. Kitabça əlilliyi olan uşaqların qanuni himayəçiləri, təhsil işciləri, əlil təşkilatları, valideynlər və müvafiq sahə ilə əlaqəli olan digər peşə sahibləri üçün nəzərdə tutulur.