http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/170 2026-04-12T16:24:08Z 2026-04-12T16:24:08Z Aslanov, Namiq http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1589 2026-03-16T04:59:41Z

Azərbaycanda Beynəlxalq Proqram Akkreditasiyası Təcrübələri: Bakı Şəhərində Yerləşən Beş Ali Təhsil Müəssisəsi Nümunəsində Keyfiyyət Araşdırması Aslanov, Namiq Beynəlxalq proqram akkreditasiyası ATM-in ayrı-ayrı proqramlarının müəyyən keyfiyyət standartlarına cavab verdiyini qiymətləndirən və təsdiqləyən bir prosesdir. Proqram akkreditasiyası proqramlarının keyfiyyətini artırmaq, müvafiq beynəlxalq standartlara cavab vermək, bu istiqamətdə həyata keçirilən prosesləri təkmilləşdirmək və tələbələrə etibarlı təhsil vermək məqsədi daşıyır. Bu proses ATM-lərdə proqramlarının, resurslarının, tədris metodlarının, idarəetmənin, müəllim-tələbə əlaqələrinin və digər komponentlərin bu standartlara uyğunluğunu qiymətləndirir. Bu tədqiqat işi Azərbaycanda ATM-lərinin beynəlxalq proqram akkreditasiya prosesləri ilə bağlı təcrübələri öyrənmək və əldə olunan nəticələri ATM-lər ilə bölüşmək məqsədi ilə aparılmışdır. Tədqiqat 5 ATM-də 17 proqram üzrə aparılmışdır. Araşdırmada keyfiyyət metodlarından müsahibələrdən və mətn təhlilindən istifadə edilmişdir. Müsahibələr tədqiqatçı tərəfindən hazırlanan yarı strukturlaşdırılmış müsahibə forması ilə aparılmış və dataların təhlilində məzmun analiz üsulu istifadə edilmişdir. Seçmə qrup qeyri-təsadüfi yolla seçilmiş 14 müsahibdən ibarətdir. Dataların məzmun təhlili nəticəsində aşağıda qeyd edilən mövzular kateqoriyalaşdırılmış və sıralanmışdır: agentliklər haqda məlumatlar, akkreditasiya prosesi, akkreditasiya prosesinin mərhələləri, dəyişikliklər, tələbə məmnunluğu, çətinliklər, tövsiyələr, irad və təkliflər. Araşdırmanın nəticələrinə əsasən beynəlxalq akkreditasiya prosesi yeddi mərhələdən ibarətdir: müraciət, hazırlıq, özünütəhlil hesabatı, ilkin qiymətləndirmə, sahə səfəri, yekun hesabat və təkrar monitorinq. Araşdırmanın nəticələrinə əsasən beynəlxalq proqram akkreditasiyası ATM-lərin keyfiyyət təminatı sistemlərinin institusional səviyyədə güclənməsinə, beynəlmiləlləşmə proseslərinin intensivləşməsinə, akademik və idarəedici heyətin məsuliyyətinin artmasına səbəb olur. Proses nəticəsində struktur dəyişiklikləri, tədris metodlarının yenilənməsi, müəllimlərin peşəkar inkişafı və tələbə məmnunluğunun artması müşahidə olunur. Bununla yanaşı ATM-lər beynəlxalq təcrübə qazanmaqla yanaşı növbəti akkreditasiyaya hazırlanmış olurlar. Tanınma və beynəlmiləlləşmə ATM-lərin beynəlxalq proqram akkreditasiyasına müraciətlərinin əsas səbəbləridir. Araşdırma beynəlxalq proqram akkreditasiyasına müraciət etmək istəyən digər ATM-lər üçün təlimat kimi istifadə oluna bilər.

Heybətova, Türya http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1588 2026-03-16T04:49:26Z

Ali Təhsildə İnklüziv Təhsilin Təşkili: Bakıdakı ATM-lərin Nümunəsində Keyfiyyət Araşdırması Heybətova, Türya Müasir təhsil sistemində SİM insanlar bərabərlik və əlçatanlıq prinsipləri əsasında təşkil olunan təhsil sisteminin ayrılmaz hissələridirlər. Müasir təhsil modeli ənənəvi təhsil sistemi ilə müqayisədə sosial və fiziki problemlərdən asılı olmadan SİM tələbələrin digər tələbələrlə birlikdə təhsil alaraq inklüziv mühitin təmin edilməsini dəstəkləyir. SİM tələbələrin ali təhsilə əlçatanlığı ilə bağlı dövlət nizamnamələrinə baxmayaraq, onların təhsil alması üçün hələ də müəyyən maneələr mövcuddur. Azərbaycan Respublikası SİM tələbələrin təhsilə əlçatanlığını təmin etməyə çalışır. 2018-2024 inklüziv təhsil haqqında İkinci Dövlət Proqramının mərkəzində təhsil və sosial həyatda SİM tələbələr üçün inklüzivliyin inkişafı dayanır. Ali təhsil müəssisələrinin başlıca öhdəliklərindən biri inklüziv təhsili təmin edən mühitin yaradılmasıdır. İnklüziv təhsil bütün təhsilalanların bərabər imkanlar daxilində təhsilə cəlb edilməsidir. İnklüziv təhsil həm dünyada, həm də Azərbaycanda qanunlara əsasən nizamlanmışdır. Tədqiqatın əsas məqsədi ali təhsil müəssisələrində inklüziv təhsilin təşkili vəziyyətini öyrənməkdir. Bu araşdırma keyfiyyət metodu ilə dizayn edilib. Nümunələrin müfəssəl təhlili əsasında (“case study” araşdırmasında) Azərbaycanda 2024-2025 tədris ilində 5 ali təhsil müəssisəsində çalışan 9 nəfər inzibati və akademik heyət üzvü ilə yarı-strukturlaşdırılmış müsahibə aparılıb. Bunun nəticəsində effektivliyin ölçülməsinin fərqli yolları, maneələr və çətinliklər, əlçatanlıq, əməkdaşlıq və digər adlar altında 5 məzmun istiqaməti (tema) müəyyənləşdirildi. İnklüziv təhsilin təşkili ilə əlaqədar fərqliliklər ortaya çıxarıldı. Təhsilin keyfiyyətinin ölçülməsi, rast gəlinən çətinliklər, dəstək göstərilməsi, resurslarla təmin edilməsi istiqamətində əldə edilən tapıntılar inklüziv təhsilin təşkili ilə bağlı müəyyən fikirlər formalaşdırdı. Beləliklə, ATM-lərdə inkluziv təhsilin təşkili baxımından inzibati və akademik struktur şöbələrin mövcud olub olmaması baxımından qruplara ayrıldığı məlum oldu.

Vahabzadə, Günel Məlikova, Xatirə Hüseynova, Tünzalə http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1582 2026-03-10T07:03:59Z

Məkətb İdarəetməsində Sənədləşmə: Direktorların Qarşılaşdığı Çətinliklər Vahabzadə, Günel; Məlikova, Xatirə; Hüseynova, Tünzalə Müasir təhsil sistemində məktəb idarəetməsinin keyfiyyətli təşkili yalnız pedaqoji və inzibati fəaliyyətin deyil, eyni zamanda sənədləşmə proseslərinin də effektiv şəkildə həyata keçirilməsini tələb edir. Sənədləşmə məktəbin daxili idarəetmə mexanizmlərinin əsas komponentlərindən biri olmaqla yanaşı, hesabatlılıq, şəffaflıq və hüquqi uyğunluğun təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Bu baxımdan təqdim olunan layihə əsaslı tədqiqat Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən ümumi təhsil məktəblərində direktorların sənədləşmə sahəsində üzləşdikləri çətinlikləri və həmin çətinliklərin aradan qaldırılması istiqamətində tətbiq edilən həll yollarını ətraflı şəkildə araşdırmağı qarşıya məqsəd qoymuşdur. Layihə əsaslı tədqiqatda keyfiyyət metodologiyası əsas götürülmüşdür. Xüsusilə fenomenoloji yanaşmadan istifadə edilmişdir. Bu yanaşma vasitəsilə məktəb direktorlarının sənədləşmə ilə bağlı fərdi təcrübələri dərindən təhlil edilmiş, onların yaşadığı real çətinliklər öyrənilmişdir. Məlumatların toplanması məqsədilə üç dövlət tam orta ümumi təhsil müəssisəsinin direktorları ilə yarıstrukturlaşdırılmış müsahibələr keçirilmiş və məktəbdaxili sənədləşmə nümunələri təhlil edilmişdir. Tədqiqatın nəticələri göstərmişdir ki, məktəb direktorları sənədləşmə sahəsində çoxsaylı inzibati və texniki çətinliklərlə üzləşirlər. Ən çox qarşılaşılan problemlər sırasına sənədlərin hüquqi və normativ tələblərə uyğun şəkildə tərtib olunmasında çətinliklər, sənəd nümunələrinin və metodik göstərişlərin çatışmazlığı, elektron sistemlərin qeyri-effektivliyi, həmçinin bu sahədə ixtisaslaşmış kadr və texniki dəstəyin olmaması daxildir. Eyni zamanda sənədləşmə yükünün həddindən artıq olması rəhbərlik üçün əlavə vaxt itkisinə səbəb olaraq, onların əsas idarəetmə funksiyalarına diqqət ayırmasını da məhdudlaşdırır. Layihə əsaslı tədqiqatda çətinliklərin aradan qaldırılması üçün bir sıra tövsiyələr də irəli sürülmüşdür. Ən vacib həll yollarından biri kimi vahid rəqəmsal sənəd bazasının yaradılması və onların bütün məktəblər üçün əlçatan edilməsidir. Bundan əlavə, direktorların hüquqi və inzibati sənədləşmə üzrə biliklərinin artırılması məqsədilə mütəmadi təlimlərin və seminarların təşkili zəruri hesab edilmişdir. Mentorluq proqramlarının tətbiqi, təcrübəli direktorların yeni rəhbərlərə dəstək göstərməsi baxımından faydalı ola bilər. Nəticə etibarilə layihə əsaslı tədqiqat göstərir ki, sənədləşmə proseslərinin optimallaşdırılması və məktəb rəhbərlərinin bu sahədəki kompetensiyalarının artırılması yalnız məktəb idarəçiliyinin səmərəliliyini deyil, həm də ümumilikdə təhsil prosesinin keyfiyyətini yüksəltməyə töhfə verə bilər. Sənədləşmə işlərinin hüquqi və metodiki baxımdan düzgün təşkili məktəblərdə qərarvermə prosesinin şəffaflığına, hesabatlılıq mexanizmlərinin təkmilləşməsinə və təhsil sistemində ümumi idarəetmənin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir. Bu baxımdan təqdim olunan layihə əsaslı tədqiqat nəticələri həm nəzəri baxımdan dəyərli biliklər təqdim edir, həm də praktik sahədə tətbiq oluna biləcək imkanlar yaradır.

Qocayev, Arzu Maxvirati, Ayşən Süleymanova, Minarsona Cahangirova, Leyla http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1580 2026-03-04T06:28:04Z

Ümumi Təhsil Məktəblərində Alternativ Maliyyə Axtarışları: Filantropist Təcrübələr Qocayev, Arzu; Maxvirati, Ayşən; Süleymanova, Minarsona; Cahangirova, Leyla Layihə əsaslı bu tədqiqat işində Azərbaycanın müxtəlif regionlarında yerləşən dörd məktəb direktoru ilə keyfiyyət metodu əsasında aparılmış yarıstrukturlaşdırılmış müsahibələr nəticəsində ümumi təhsildə alternativ maliyyə axtarışları və bu prosesdə filantropist təcrübələrin yeri və rolu araşdırılıb. Məktəblərin maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi, texnoloji avadanlıqlarla təchizi, infrastrukturun yenilənməsi və innovativ yanaşmaların tətbiqi əsasən dövlət büdcəsindən ayrılan maliyyə ilə məhdudlaşır və bu vəsaitlər çox vaxt kifayət etmir. Cəmiyyətin inkişafı ilə paralel şəkildə təhsil xərcləri də durmadan artır. İnkişaf və tərəqqi yeni tələblər doğurur. Təhsildə alterna-tiv maliyyə axtarışları və filantropist təcrübələrin tətbiqi bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycan təhsili üçün də aktualdır və bu mövzu milli kontekstdə geniş tədqiq olunmayıb. Ölkədə təhsilin inkişafına yönəldilən dövlət investisiyaları ilə yanaşı, bu prosesdə alternativ mənbələrin, o cümlədən də filantropist təcrübələrin elmi -nəzəri şəkildə tədqiqi və təbliği qarşıda duran mühüm vəzifələrdəndir.  Bu capstone-da əldə olunan əsas tapıntılardan biri ondan ibarətdir ki, alternativ maliyyə ümumilikdə təhsil infrastrukturunun və keyfiyyətinin inkişafına xidmət edir və bu da özlüyündə akademik nəticələrin yüksəlməsinə səbəb olur. İnfrastrukturun inkişafı məktəbdaxili sosial -psixoloji mühitə müsbət təsir göstərir və şagird məmnuniyyətinin yüksəlməsi ilə nəticələnir. Artan məmnuniyyət özü ilə akademik uğurlar gətirir. Digər tərəfdən, təhsildə alternativ maliyyə axtarış-ları prosesində filantropist təcrübələrin tədqiqi və təbliği həmin təcrübələrin geniş yayılmasına töhfə verir. Bu istiqamətdəki intensiv araşdırma, təşviqat və maarifləndirmə işləri bu növ təcrübə- lərin əhatə dairəsinin daha da genişlənməsinə səbəb olur. Azərbaycanda təhsil filantropiyasının zəngin ənənələri mövcuddur. Layihədən əldə olunan tapıntılar göstərir ki, hazırda bu ənənə müəyyən qədər zəifləsə də, tamamilə yox olmayıb. Filantropist təcrübələr ümumi təhsil məktəblərinin ehtiyaclarını qarşılamaq baxımından yeni -yeni imkanlar açır. Təhsildə xeyriyyəçi dəyərlərə söykənən alternativ maliyyə qaynaqları qarşıda duran problemlərə daha çevik reaksiya göstərir və onların həllini sürətləndirir. Bu növ qaynaqlar tədris prosesinin səmərəliliyinin güclənməsinə xidmət edir. Gələcəkdə filantropiyanın məktəb idarəçili-yindəki yeri ilə bağlı araşdırmaların daha da genişləndirilməsinə çox böyük ehtiyac var.

Göyüşova, Aygün Bairamova, Liaman Valieva, Nurida http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1577 2026-02-26T12:26:13Z

Gürcüstanın Kvemo Kartli Bölgəsində Peşə Təhsilinin Təkmilləşdirilməsi: Problemlər və Həll Yolları Göyüşova, Aygün; Bairamova, Liaman; Valieva, Nurida Bu layihə əsaslı tədqiqat Gürcüstanın Kvemo Kartli bölgəsində təhsil alan yuxarı sinif şagirdlərinin peşə təhsilinə münasibətini, marağın aşağı olmasının səbəblərini və bu sahəyə marağın artırılması üçün zəruri ehtiyacları müəyyənləşdirməyi qarşısına məqsəd qoyur. Tədqiqatda keyfiyyət yönümlü metodologiyanın fenomenoloji yanaşması tətbiq edilmişdir. Araşdırma Kvemo Kartlidə yerləşən üç ictimai məktəbdə həyata keçirilmiş, sadə təsadüfi seçim üsulu ilə 15 yuxarı sinif şagirdi ilə yarı-strukturlaşdırılmış müsahibələr aparılmışdır. Məlumat toplama aləti kimi 10 sualdan ibarət yarı-strukturlaşdırılmış müsahibə vərəqindən istifadə olunmuşdur. Tədqiqat nəticələri göstərir ki, şagirdlər arasında peşə təhsilinə maraq ümumilikdə aşağı səviyyədədir. Bu vəziyyətin başlıca səbəbləri sırasında peşə təhsili və mövcud ixtisaslar barədə yetərli məlumatın olmaması, ailə və cəmiyyətin ali təhsilə üstünlük verməsi, peşə təhsilinin sosial dəyərinin aşağı qiymətləndirilməsi, qəbul prosedurlarının və gələcək karyera imkanlarının qeyri-müəyyənliyi qeyd olunur. Nəticədə, şagirdlər peşə təhsilini əsas seçimdən çox alternativ bir çıxış yolu kimi qəbul edirlər. Araşdırma eyni zamanda vurğulayır ki, peşə təhsilinə marağın artırılması üçün genişmiqyaslı maarifləndirmə tədbirləri, müasir və cəlbedici tədris mühiti, əmək bazarının tələblərinə uyğun yeni ixtisasların yaradılması və valideynləri də əhatə edən informasiya təşəbbüsləri mühüm rol oynaya bilər. Şagirdlər daha çox vizual, interaktiv və praktik təqdimatlara məruz qaldıqda bu sahəyə maraqları əhəmiyyətli dərəcədə artır. Son nəticə olaraq, tədqiqat həm problemin əsas səbəblərini, həm də onun aradan qaldırılması üçün tətbiq oluna biləcək praktiki yanaşmaları təqdim edərək peşə təhsilinə münasibətin dəyişdirilməsinə töhfə verməyi hədəfləyir.

Əyyubova, Hicran Mustafayeva, Xəyalə İbrahimov, Elmar Kəsəmənli, Rüxsarə http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1573 2026-02-26T05:01:20Z

Məllimlərin Yanaşmasında Kollec Rəhbərlərinin Liderlik Xüsusiyyətlərinin Öyrənilməsi:Region Nümunəsində Əyyubova, Hicran; Mustafayeva, Xəyalə; İbrahimov, Elmar; Kəsəmənli, Rüxsarə “Müəllimlərin yanaşmasında kollec rəhbərlərinin liderlik xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi: region nümunəsində” adlı layihə əsaslı tədqiqat müəllimlərin kollec rəhbərlərinin liderlik xüsusiyyətlərini qiymətləndirməsini və onların demoqrafik göstəricilərinin bu xüsusiyyətlərin müəyyən olunmasına təsirini araşdırır. 1037 kollec müəllimi arasında onlayn sorğu vasitəsilə toplanmış data kəmiyyət tədqiqat yanaşmasından istifadə olunmaqla təhlil edilmişdir. Nəticələr göstərir ki, transformasiya liderliyi kollec rəhbərləri arasında üstünlük təşkil edən liderlik tərzidir. Bundan əlavə, cins, təhsil səviyyəsi və ixtisas kimi demoqrafik dəyişənlərin liderlik xüsusiyyətlərinin müəyyən olunmasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etdiyi aşkar edilmişdir. Tədqiqatın diqqətəlayiq nəticəsi postsovet təhsili kontekstinə, xüsusən də Azərbaycan üçün uyğun olan yeni ölçmə vasitəsinin təsdiqi və uyğunlaşdırılmasıdır. Bu tədqiqat transformasiya liderliyi nəzəriyyələrinin, xüsusən də Bass və Avolio (1990) tərəfindən təklif olunanların təhsil mühitində mədəniyyətlərarası tətbiqini təsdiq etməklə mövcud ədəbiyyata töhfə verir. Əsasən biznes və sənaye mühitlərində aparılan əvvəlki tədqiqatlardan fərqli olaraq, bu tədqiqat kolleclərdə liderlik davranışlarına diqqət yetirir və kontekst baxımından daha uyğun perspektiv təklif edir. Nəticələr müxtəlif təhsil sistemlərində liderliyin qiymətləndirilməsində və inkişafında sosial-mədəni amillərin nəzərə alınmasının vacibliyini vurğulayır.

Gülməmmədova, Aynur Məmmədxanova, Gülgün Eyubova, Bəsdi http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1539 2025-11-21T05:32:11Z

Gürcüstanda Azərbaycandilli Məktəblərdə İKT-nin Tədrisə İnteqrasiyasında İbtidai Sinif Müəllimlərinin Üzləşdiyi Çətinliklər və İnkişaf Prespektivləri Gülməmmədova, Aynur; Məmmədxanova, Gülgün; Eyubova, Bəsdi Layihə əsaslı tədqiqat, Gürcüstanda azərbaycandilli məktəblərdə informasiya-komunikasiya texnologiyalarının tədris prosesinə inteqrasiyasında ibtidai sinif müəllimlərinin üzləşdikləri çətinlikləri araşdırmaq və bu çətinliklərin aradan qaldırılması üçün praktiki tövisəyələr təqdim etmək məqsədi daşıyır. Tədqiqatda keyfiyyət yanaşmasının alt üsulu olan femenologiya yanaşmadan istifadə olunub. Layihə Gürcüstanın cənub bölgəsində yerləşən 4 azərbaycandilli məktəb arasında aparılıb və rahatlıq seçmə üsulu ilə bu tədqiqat üçün 10 ibtidai sinif müəllimi nümunə olaraq seçilib. Məlumat toplama aləti kimi 11 sualdan ibarət yarı-sturuklaşdırılmış müsahibə vərəqi istifadə edilib. Tədqiqat nəticələri göstərmişdir ki, Gürcüstanda azərbaycandilli məktəblərdə İKT-nin tədris prosesinə inteqrasiyasında ibtidai sinif müəllimlərinin üzləşdikləri əsas çətinliklər zəif internet bağlantısı, İKT üzrə təlimlərə məhdud çıxış, müəllimlərin İKT səriştəsinin yetərsiz olması, inzibati dəstəyin aşağı olması və məktəblərdə İKT vasitələrinə məhdud çıxışdır. Həmçinin müəyyən edilmişdir ki, vaxt məhdudiyyəti və azərbaycan dilində elektron resursların azlığı ibtidai sinif müəllimlərinin üzləşdiyi çətinliklər sırasındadır. Tədqiqatın nəticələri eyni zamanda göstərmişdir ki, bu çətinliklərin həll yollarına Gürcüstanda azərbaycandilli məktəblərin İKT vasitələri və sürətli internetlə təmini, eyni zamanda ibtidai sinif müəllimləri üçün müntəzəm olaraq təlimlərin təşkili daxildir. Tədqiqatın nəticələrinə əsasən aşağıdakı tövsiyələr verilmişdir: Hökumət azərbaycandilli məktəbləri təhsil sahəsində mütamadi istifadə olunan İKT vasitələri təmin etməlidir; Hökümət azərbaycandilli məktəbləri keyfiyyətli internetlə təmin etməlidir; Müəllimlərin İKT bilik və bacarıqlarının artırılması üçün müntəzəm təlimlər təşkil edilməlidir; Məktəb rəhbərliyi müəllimlərə texniki dəstək göstərməli və təşəbbüsləri dəstəkləməlidir. Hər məktəbdə İKT üzrə mütəxəsis təyin olunmalı və bu şəxs müəllimlərə İKT-dən istifadə zamanı qarşılaşdıqları çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün mütamadi dəstək verməlidir; Gürcüstan Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən gürcü dilində yaradılmış elektron resurslar və təhsil veb-saytları azərbaycan dilinə mövcud olmalı və azərbaycan dilli məktəblərin müəllimləri üçün əlçatan olmalıdır.

Acalova, Gülarə Babayeva, Gülnar Hacıyeva, Sevinc http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1538 2025-11-20T07:44:32Z

Təhsil Prosesində Şagirdlərin Dərsə Marağının Azalması Problemi və  Həlli Üçün Rəqəmsal Platformaların Effektiv Tətbiqi Acalova, Gülarə; Babayeva, Gülnar; Hacıyeva, Sevinc Müasir dövrdə ənənəvi təhsil metodlarının effektivliyinin azalması və texnologiyanın təhsilə inteqrasiyasının sürətlənməsi yuxarı sinif şagirdləri arasında motivasiya problemini daha da aktuallaşdırır. Beynəlxalq təcrübələr  göstərir ki, texnologiya və oyun əsaslı təlim metodları bu problemi aradan qaldırmaqda potensial vasitə kimi çıxış edə bilər. Bu tədqiqatın məqsədi Gürcüstanda texnologiya və oyun əsaslı tədris metodlarının yuxarı sinif şagirdlərinin motivasiyasını  araşdırmaq və bu yanaşmaların effektiv tətbiqinə dair tövsiyələr təqdim etməkdir. Tədqiqat keyfiyyət yönümlü yanaşmaya əsaslanaraq  Gürcüstanın cənub regionununun 3 məktəbinin (Azərbaycan, rus və gürcü) 11-12-ci sinif şagirdləri  və həmin məktəbin müəllimləri arasında aparılıb. Ümumi olaraq tədqiqat layihəsidə 18 müəllim və 18 şagird iştirak edib. Beləliklə, motivasiya həm müəllimlər, həm də şagirdlər tərəfindən təhsilin əsas şərti kimi qiymətləndirilir və onun çatışmazlığı dərsə cəlb olunmanın və aktivliyin azalmasına səbəb olur. Eyni zamanda, müəllimin fərdi yanaşması və dərsin maraqlı təqdim olunması motivasiyanın formalaşmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Şagirdlərin məktəb, ailə və özləri ilə bağlı gözləntiləri də onların təlimə münasibətini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir. Tədqiqat göstərir ki, texnologiyanın təhsildə effektiv tədbiqi onun məqsədli şəkildə kurikuluma inteqrasiyası və müəllimin yanaşmasından asılıdır. Oyun əsaslı metodlar, interaktiv dərs və müasir resurslar şagirdlərin fəallığını və motivasiyasını artırır. Buna görə də müəllimlərin peşəkar inkişafı, dərsdə rəqəmsal platformaların məqsədyönlü tətbiqini gücləndirən əsas şərtlərdən biridir.

Alışov, Tural http://dspace.ada.edu.az:80/xmlui/handle/20.500.12181/1537 2025-11-20T05:55:22Z

Xüsusi İstedadlı Şagirdlərin Akademik Nailiyyətlərinə Təsir Edən Amillər Alışov, Tural Tədqiqat işinin məqsədi xüsusi istedadlı şagirdlərin akademik nailiyyətlərinə təsir edən amilləri, araşdırmaqdır. İşdə keyfiyyət metodologiyası çərçivəsində situasiya çalışması (case study) yanaşmasından və yarı-strukturlaşdırılmış müsahibə üsulundan istifadə olunmuşdur. İştirakçılar 2024–2025-ci tədris ilində Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Beynəlxalq Olimpiadalara Hazırlıq Mərkəzinin dinləyicisi olan, məqsədli seçmə yolu ilə müəyyənləşdirilmiş 11 şagirddən ibarətdir. Müsahibələr valideyn və şagirdlərin razılığı ilə səsyazma vasitəsilə qeydə alınmış, datalar isə tematik təhlil yolu ilə təhlil edilmişdir. Nəticələr göstərir ki, şagirdlərin fərdi xüsusiyyətləri, məktəb, ailə, dövlət dəstəyi və sosial çevrə onların nailiyyətlərinə əhəmiyyətli təsir edən amillərdir. Məktəbin növü, rəhbərliyin dəstəyi, dərslərin keyfiyyəti və müəllimlərin rolu xüsusilə önəmlidir.